Village Journals
Resonate your identity with Naseeb journals. Express your opinions, share your thoughts, post your writings and connect with like minded people through the power of expression.
Resonate your identity with Naseeb journals. Express your opinions, share your thoughts, post your writings and connect with like minded people through the power of expression.
Liberal Kelimesinin Halleri
( Elif Shafak, 12.19.2004 Zaman, a daily newspaper in Turkey)
Ne gariptir ki insanlar kadar rahat dolasam?yor kelimeler bir memleketten bir memlekete. Bir de bakiyorsunuz ki sinirda takilip kalmislar. Ge?ememisler ?lkeleri, k?lt?rleri ayirmakla y?k?ml? hudut boylar?ndan.
O zaman hoppala geri d?n?p zanli kelimeyi sinirdan ge?irmenin yollarini ariyor ?evirmenler. Gerekirse illegal yollardan. ?evirmenler g?z? kara insanlar, sinir ka?ak?ilari. Onlar?n sayesinde dolasimda kalabiliyor kimi kavramlar ve kelimeler. Gene de ?evirmenlere ragmen yolculuk etmemekte direten kelimeler var. ?Mahrem? kelimesini nasil ?evirecegiz mesela baska baska dillere? Ya da sahi ?esrar? kelimesi nasil ge?i? yapacak sinir kapilarindan? Bir de kimi kelimeler var ki sadece mekana g?re degil, zamana ve zamanlamaya g?re de silba?tan yeni yeni anlamlar ediniyorlar. Onlarin seyr?seferini takip etmek, k?lt?rel ve sosyal tarih okumasi yapmak demek ayni zamanda. Kelimelerin kaderi ne kadar politik asl?nda. Siyasi tarih, ?kelimeler tarihi? olarak da okutulabilir okullarda.
Amerika bug?nlerde b?yle bir kelimeyi tartismakla mesgul: ?Liberalizm.? T?rkiye?de alistigimiz ya da Avrupa?da tarihsel olarak yerlesmis tanimlar?ndan daha farkli bir yankisi ve anlami vardi liberal kelimesinin Amerikalilar i?in, tabii bilhassa se?im zamanlarinda. Kime ne zaman nasil ?liberal? denileceginin genelge?er bir tanimi olusmustu bu topraklarda, simdiye kadar. Simdilerde o tanim kaymakta, ??z?lmekte. Liberal kelimesinin seceresi bulanmis durumda. Daha d?n kendisini ?liberal? addedenler de dahil kimse kapi komsulugu dahi etmek istemiyor artik bu kelimeyle. 1950?li y?llarda ABD?de en ?c? kelime herhalde ?kom?nist? idi, simdilerde ne hikmettir ki onun taht1na ?liberal? kelimesi oturmu? durumda. Pek az kelime ?liberal? kadar tukaka.
Oysa tarihsel olarak bak?nca, ?ok degil daha 200 sene evvel ?liberal? kelimesi ?demokrat? demekti. Bu y?zden en eski bask? Oxford ?ngilizce S?zl?k methetmekte bu kelimeyi. ??nyarg1s1z, ?zg?rl?ge d?sk?n insan? ikincil anlamlar. B?yle kullan1ld1 liberal kelimesi Charles Dickens??n ya da Jane Austen??n yap1tlar?nda. Sonra zaman ge?ti, kavram degismeye ba?lad?. Temel d?n?s?m 1980?lerde ya?and1 asl1nda, Reagan d?nemiyle beraber. Bush iktidar?1kelimelerin yeniden tan1mlanmas1 s?recini h1zland1rd1. Eskiden, mesela, gene Amerika ba?lam?nda, ?anti-liberal? esittir ?anti-entelekt?el? idi. Nerede kaba saba, g?rg?s?z, egitimsiz biri varsa ?anti-liberal? olarak tan1mlanabiliyordu. Bug?n ise liberal, ?ahlaki degerleri sa?lam olmayan? anlam?na geliyor daha ziyade. Yani k?rtaj yanl1s1, yani escinsel evliliklerine ho? bakan, yani aile kurumunu ??kerten, yani vatansevmez! Her ?ey ?nyarg1ya buland1. Kad1nlar1n kendi bedenleri ?zerinde s?z sahibi olmas1 diye g?r?lm?yor k?rtaj hakk?, ?cenin cinayeti? diye adland1r1l1yor art?k. Ya da e?cinsel ?iftlerin sosyal haklardan yaralanma talepleri ??ncil?e kar?? ?1kmak? addediliyor. Bu kadar ag1r kelimeler kolayl?kla su?lamaya d?n???yor haliyle. Dolay?s?yla tan1mlar?n y?k?nden ka?mak i?in sol entelijensiya ve akademisyenler liberal yaftas?ndan fersah fersah uzak durmaya ?al???yorlar. Yanl1s anlas1lmas1n! Bizdeki ifadesiyle ?libo?? olmaktan ka?1nd1klar? i?in degil, muhafazakar kesimin g?z?nde liberal ?ahlaks1z? anlam1na geldi1i i?in. Pusula hepten shashm1s durumda.
Dolayisiyla, ne hikmettir ki, ?liberal? kelimesinin ard1nda durmak radikal solculuk oldu Amerika?da, bilhassa son baskanl?k se?imlerinden sonra. Kelimenin bir de bizdeki ?agr1s1m ve a?ilimlar1n1 bilse buradaki se?menler, toptan ibreyi ?a??r?rlar.
Ne gariptir ki insanlar kadar rahat dolasam?yor kelimeler bir memleketten bir memlekete. Bir de bakiyorsunuz ki sinirda takilip kalmislar. Ge?ememisler ?lkeleri, k?lt?rleri ayirmakla y?k?ml? hudut boylar?ndan.
O zaman hoppala geri d?n?p zanli kelimeyi sinirdan ge?irmenin yollarini ariyor ?evirmenler. Gerekirse illegal yollardan. ?evirmenler g?z? kara insanlar, sinir ka?ak?ilari. Onlar?n sayesinde dolasimda kalabiliyor kimi kavramlar ve kelimeler. Gene de ?evirmenlere ragmen yolculuk etmemekte direten kelimeler var. ?Mahrem? kelimesini nasil ?evirecegiz mesela baska baska dillere? Ya da sahi ?esrar? kelimesi nasil ge?i? yapacak sinir kapilarindan? Bir de kimi kelimeler var ki sadece mekana g?re degil, zamana ve zamanlamaya g?re de silba?tan yeni yeni anlamlar ediniyorlar. Onlarin seyr?seferini takip etmek, k?lt?rel ve sosyal tarih okumasi yapmak demek ayni zamanda. Kelimelerin kaderi ne kadar politik asl?nda. Siyasi tarih, ?kelimeler tarihi? olarak da okutulabilir okullarda.
Amerika bug?nlerde b?yle bir kelimeyi tartismakla mesgul: ?Liberalizm.? T?rkiye?de alistigimiz ya da Avrupa?da tarihsel olarak yerlesmis tanimlar?ndan daha farkli bir yankisi ve anlami vardi liberal kelimesinin Amerikalilar i?in, tabii bilhassa se?im zamanlarinda. Kime ne zaman nasil ?liberal? denileceginin genelge?er bir tanimi olusmustu bu topraklarda, simdiye kadar. Simdilerde o tanim kaymakta, ??z?lmekte. Liberal kelimesinin seceresi bulanmis durumda. Daha d?n kendisini ?liberal? addedenler de dahil kimse kapi komsulugu dahi etmek istemiyor artik bu kelimeyle. 1950?li y?llarda ABD?de en ?c? kelime herhalde ?kom?nist? idi, simdilerde ne hikmettir ki onun taht1na ?liberal? kelimesi oturmu? durumda. Pek az kelime ?liberal? kadar tukaka.
Oysa tarihsel olarak bak?nca, ?ok degil daha 200 sene evvel ?liberal? kelimesi ?demokrat? demekti. Bu y?zden en eski bask? Oxford ?ngilizce S?zl?k methetmekte bu kelimeyi. ??nyarg1s1z, ?zg?rl?ge d?sk?n insan? ikincil anlamlar. B?yle kullan1ld1 liberal kelimesi Charles Dickens??n ya da Jane Austen??n yap1tlar?nda. Sonra zaman ge?ti, kavram degismeye ba?lad?. Temel d?n?s?m 1980?lerde ya?and1 asl1nda, Reagan d?nemiyle beraber. Bush iktidar?1kelimelerin yeniden tan1mlanmas1 s?recini h1zland1rd1. Eskiden, mesela, gene Amerika ba?lam?nda, ?anti-liberal? esittir ?anti-entelekt?el? idi. Nerede kaba saba, g?rg?s?z, egitimsiz biri varsa ?anti-liberal? olarak tan1mlanabiliyordu. Bug?n ise liberal, ?ahlaki degerleri sa?lam olmayan? anlam?na geliyor daha ziyade. Yani k?rtaj yanl1s1, yani escinsel evliliklerine ho? bakan, yani aile kurumunu ??kerten, yani vatansevmez! Her ?ey ?nyarg1ya buland1. Kad1nlar1n kendi bedenleri ?zerinde s?z sahibi olmas1 diye g?r?lm?yor k?rtaj hakk?, ?cenin cinayeti? diye adland1r1l1yor art?k. Ya da e?cinsel ?iftlerin sosyal haklardan yaralanma talepleri ??ncil?e kar?? ?1kmak? addediliyor. Bu kadar ag1r kelimeler kolayl?kla su?lamaya d?n???yor haliyle. Dolay?s?yla tan1mlar?n y?k?nden ka?mak i?in sol entelijensiya ve akademisyenler liberal yaftas?ndan fersah fersah uzak durmaya ?al???yorlar. Yanl1s anlas1lmas1n! Bizdeki ifadesiyle ?libo?? olmaktan ka?1nd1klar? i?in degil, muhafazakar kesimin g?z?nde liberal ?ahlaks1z? anlam1na geldi1i i?in. Pusula hepten shashm1s durumda.
Dolayisiyla, ne hikmettir ki, ?liberal? kelimesinin ard1nda durmak radikal solculuk oldu Amerika?da, bilhassa son baskanl?k se?imlerinden sonra. Kelimenin bir de bizdeki ?agr1s1m ve a?ilimlar1n1 bilse buradaki se?menler, toptan ibreyi ?a??r?rlar.
Comments on this journal